Plebania przy kościele św. Sebastiana

tedd55 śr., 03/16/2005 - 18:23

"Jednym z warunków jakie w czasie starań o oddzielenie stawiano władzom wsi było posiadanie odpowiedniego domu gdzie mógłby zamieszkać duszpasterz. Uchwałą Rady gminnej z 13 IX 1895 r. przeznaczono na mieszkanie dla przyszłego duszpasterza drewniany budynek w którym wcześniej mieściła się szkoła1. Według relacji ks. Twardowskiego proboszcza z Rabki była to zwykła wiejska chałupa ani wewnątrz ani zewnątrz nie bielona, składająca się z trzech pomieszczeń, bez żadnego zaplecza gospodarskiego2. Do zamieszkania nadawała się dopiero po gruntownym remoncie, w czasie którego przerobiono dwa pomieszczenia: jedno na kuchnię, a drugie na spiżarkę. W tak przygotowanym budynku mieszkali od 1896 r. pierwsi duszpasterze w Skomielnej Białej - księża: Jan Pabian, Aleksander Kromer, Franciszek Baniewski, Wawrzyniec Smółka. W czasie misji, które odbywały się w 1902 r. jeden z księży misjonarzy napisał: „plebania niewielka, lecz na jednego księdza w sam raz dostateczna i schludna3.
        Z biegiem lat budynek coraz bardziej podupadał, skoro dziekan makowski w swoim sprawozdaniu z wizytacji parafii w 1908 r napisał, że „budynki plebanii więcej niż skromne, liche są i potrzebują naprawy4. Budynek mimo remontów, bardzo szybko ulegał ponownemu niszczeniu. Tak było na przykład w roku 1920, kiedy to „dom ks. ekspozyta został gruntownie odrestaurowany i gustownie w stylu góralskim odnowiony i gontami pokryty” 5. A już cztery lata później grzyb zajął większą część plebanii, przeciekał dach, zgniły sufity tak że budynek praktycznie nadawał się do rozbiórki6.
        Staraniami o budowę nowej plebanii zajął się tuż po swoim przybyciu do Skomielnej Białej ks. Michał Sitarz w 1927 r. Na dzień 13 III 1927 roku zwołał on posiedzenie Komitetu Parafialnego w celu budowy nowej plebanii i budynków gospodarczych7. Członkowie Komitetu Kościelnego wnieśli następnie prośbę do Zwierzchności Rady gminnej w Skomielnej Białej o uchwalenie sprzedaży 5 morgów lasu gminnego w Słonem w celu uzyskania wymaganego funduszu. Rada gminy powzięła taką uchwałę tydzień później na posiedzeniu w dniu 20 III 1927 r. Drzewostan sprzedano na licytacji która odbyła się 8 IX 1927 r.8 w Skomielnej Białej za sumę 56 tys. złotych9. Przygotowanie planów zlecono inż. Michałowi Paczyńskiemu, a kosztorys wraz z obliczeniami statystycznymi inż. Franciszkowi Mączyńskiemu z Krakowa. Następnie w dniu 17 IX 1927 roku plany te zostały przez ks. Michała Sitarza przesłane do zatwierdzenia w Kurii Krakowskiej10. Po ich przyjęciu w całości i zatwierdzeniu w dniu 23 IX 1927 r. przystąpiono bezzwłocznie do budowy. Pracami zajęła się firma budowlana Władysława Sordyla i Józefa Jormera z Andrychowa, która to firma wygrała przetarg na budowę i z którą w dniu 9 IX 1927 r. podpisano kontrakt. Budowa trwała w dwóch etapach: pierwszy trwał od 31 IX do 10 XI 1927 r. kiedy to oddano budynek w stanie surowym, drugi od 15 IV do 30 IX 1928 r. kiedy to dokończono wnętrza nowej plebanii. Całkowity koszt zamknął się w sumie 39 tyś. 597, 93 zł.
Plebania była gotowa do zamieszkania w dniu 15 X 1927 roku11.

Było to jak na tamte czasy bardzo wygodne mieszkanie dla księdza pracującego w parafii. Jednopiętrowy dom murowany z cegły i kryty dachówką obejmował na parterze cztery pomieszczenia: kancelarię, kuchnię i dwa pokoje oraz niewielką spiżarkę. Na pierwsze piętro prowadziła klatka schodowa i znajdowały się tam podobnie jak na parterze cztery pokoje oraz łazienka wraz z urządzeniem wodociągowym (woda była pompowana ze studni do zbiornika znajdującego się na strychu). Ponadto duża liczba pomieszczeń w części piwnicy pozwalała no dogodne przechowywanie i składowanie płodów ziemi12.
        Dziekan makowski ks. Górkiewicz w czasie wizytacji w 1936 r. stwierdził, że była to najbardziej okazała plebania w dekanacie i najlepiej przystosowana do pracy parafialnej13. Obok plebanii wspomniana wcześniej firma z Andrychowa wybudowała także nowe zabudowania gospodarskie za łączną kwotę 12 tys. 664,87 zł. Wymurowano więc nową stajnię, drewutnię, wozownię, kucę na ściółkę14. Wszystkie te budynki gospodarcze były kryte wypalaną dachówką. Niestety służyły one gospodarstwu tylko przez parę lat i podzieliły los prawie setki innych gospodarstw skomielniańskich i zostały spalone przez wkraczające do Polski dywizje wojsk niemieckich 3 IX 1939 roku15".

 

--------------------------------------

1 AKMK, APA 290, Protokół z posiedzenia jawnego Rady Gminnej w Skomielnej Białej w dniu 13 IX 1895 r. /odpis/
2 AKMK, APA 290, Ks. Stanisław Twardowski - Do Urzędu Dziekańskiego Dekanatu Makowskiego (pismo z dnia 10 XII 1887 r. /L.262/1887/).
3 Ks, J. Sokołowicz, Kronika, [w:] Roczniki Obydwu Zgromadzeń św. Wincentego a Paulo, Rok 9 (1903), nr 1, s. 76-78.
4 AKMK, Akta Wizytacji Dziekańskich, Rok 1908, Sprawozdanie z wizytacji dziekańskiej dekanatu makowskiego.
5 AKMK, Akta Wizytacji Dziekańskich, Rok 1920, Sprawozdanie z wizytacji dziekańskiej dekanatu makowskiego w dniu 18 XII 1920 r.
6 APSB, Księga Komitetu Kościelnego, Protokól z posiedzenia w dniu 29 VI 1924 r.
7 APSB, Kronika parafii, Rok 1927.
8 APSB, Księga Uchwał, Protokół z posiedzenia w dniu 20 III 1927 r.
9 APSB, Kronika parafi, Rok 1927.
10 APSB, Księga Komitetu Kościelnego, Protokoły z posiedzeń w dniach 20 III i 17 VII 1927 r., oraz Ks. M. Sitarz - Do Najprzewielebniejszego Ks. Metropolitalnego Konsystorza w Krakowie (pismo z dnia 17 IX 1927 r.).
11 APSB, Kronika parafii, Rok 1928, oraz T: Dokumenty różne od 1925 r., Kosztorys na wybudowanie plebanii jednopiętrowej w Skomielnej Białej.
12 APSB, Księga Inwentarz Kościelny, Inwentarz z 1937 r.
13 AKMK, Akta Wizytacji Dziekańskich, Sprawozdanie z wizytacji dziekańskiej w dniu 15 IX 1936 r.
14 APSB, T: Dokumenty różne od 1925 r., Kosztorys na wybudowanie budynków gospodarczych przy plebanii w Skomielnej Białej.
15 APSB, Księga Inwentarz Kościelny, Inwentarz z roku 1937, oraz Kronika parafii, Rok 1939.

Powyższy tekst to fragment pracy dypl. “Dzieje Parafii św. Sebastiana w Skomielnej Białej do roku 1975” ks. mgr Józefa Urbańczyka, udostępnionej na potrzeby strony "Powrót do korzeni".   (tedd55 - marzec 2005).